از ماهی و جفتش تا ابراهیم گلستان

داستان «ماهی و جفتش» را چند سال پیش خوانده بودم و حتی بارها صدایم را ضبط کردم و به قصه گوش دادم. اما برای خودم هم عجیب است با این کنجکاوی عجیب و غریبی که دارم چرا به دنبال اسم نویسنده نبودم. تا اینکه بعد از مدت‌ها «مدّ و مه» را خواندم و بعد «نامه به سیمین» و بعد شیفتۀ قلم ابراهیم گلستان شدم و هر جا اسمی از او می‌آمد دقیق می‌شدم.

نثر تند و گزندۀ او ممکن است ابتدا ما را شوکه کند و حتی توی ذوقمان بخورد اما هر چه پیش برویم چنان مجذوب و مسحور کلمات و عبارات شگفت‌انگیزی که به کار برده است می‌شویم که آن تلخیِ شروع کار به شیرینی تبدیل می‌شود.

علاوه بر این ویژگی مهم داستان‌های گلستان غافلگیری مخاطب است طوری که وقتی فکر می‌کنیم قصه راکد شده و جریان آن بی‌تلاطم، ناگهان ضربه‌ای می‌زند و قصه با شدت بیشتری دوباره اوج می‌گیرد.

نثر موزون و شاعرانه‌ای دارد که به وضوح در داستان «درخت‌ها» دیده می‌شود. قصه آهنگی دارد که نمی‌توان آن را از شعر تشخیص داد. البته داستان‌های گلستان را نمی‌توان خیلی سریع و در مدت زمان کوتاه خواند حتی اگر ۱۰۰ صفحه‌ای باشند.

گلستان خیلی زیبا وقایع اجتماعی و سیاسی ادوار مختلف را در قالب قصه بیان می‌کند.

در ادامه بخش‌هایی از کتاب «نامه به سیمین» را با هم می‌خوانیم:

-انسان‌بودن‌هامان اگر که انسانیم از اندیشه‌هامان است، در اندیشه‌هامان است، در برداشت‌هامان به مأخذ انسانی از زمانه‌مان و خصلت و اعمال هم زمانه‌های دور یا نزدیک.

-کوچک را چه بهتر است نمو دادن، به رشد رساندن، نه حفظ کوچیکی‌اش تا بهتر ممکن شود که دمخورت باشند، نه بس کردن با کوچکی‌اش تا مثل این درخت‌های «بونسائی» ژاپن برای روی طاقچه و زینت اتاق پذیرایی‌ات باشند. بی سایبان و میوه و بی جا، برای یک پرنده که بر روی شاخه‌هایش بخواند.

-اگر دلت بخواهد ستاره‌شناس باشی و در شهرت تلسکوپ نباشد باید بی تلسکوپ بمانی؟ یا اگر برای مردم چیزی بخواهی که خودشان آن چیز را نخواهند آیا بازهم میانِ آن‌ها، در جوار جسمی و بدنی آن‌ها بمانی؟

-تحویل گرفتن نفهمی‌ها و ندانسته‌ها از دیگران و تکرار آن‌ها به صورت عقیده و معلومات برای کسانی که ذهنشان خالی و آمادۀ بارور شدن است گناه در گناه است.

-قانون راستین عقل است… ارزش آن همه جایی است. ثابت و ابدی است. امرها و نهی‌هایش را آدم‌های نیک به کار می‌برند و آن‌ها که زیر نفوذ آن نیستند بدانند هر کوششی برای در گذشتن از این قانون یا لغو کردن جزئی از آن گناه‌کاری است. منسوخ کردن کلی آن غیر ممکن است. ما برای ترجمه و تشریح آن به هیچ‌کس نیازی نداریم جز به خودمان. نمی‌شود یک قانون در رم باشد و یکی در آتن، یا یکی حالا و یکی بعدها، بلکه همه ملت‌ها در هر زمان زیر سلطۀ آن‌اند که قانونی است تغییرناپذیر و همیشه ماندگار.

 

کانال تلگرام چگونه شاعر شویم؟

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *